Trong giáo dục mầm non, việc phát triển cảm xúc – kỹ năng xã hội giữ vai trò vô cùng quan trọng, giúp trẻ hình thành nhân cách, biết yêu thương, chia sẻ và kiểm soát hành vi phù hợp. Một trong những con đường hiệu quả để giáo dục cảm xúc cho trẻ chính là thông qua hoạt động thực hành cuộc sống. Khi trẻ được trực tiếp tham gia làm những món ăn đơn giản như cơm trộn hay bánh mì kẹp, các em không chỉ rèn luyện kỹ năng mà còn được trải nghiệm nhiều cung bậc cảm xúc tích cực.
Trước hết, hoạt động làm cơm trộn và bánh mì kẹp giúp trẻ hình thành cảm xúc tự tin và tự hào. Khi tự tay rửa rau, xé xúc xích (loại mềm, đã được chuẩn bị an toàn), trộn cơm hay phết bơ lên bánh mì, trẻ cảm nhận mình “đã lớn”, có thể tự làm được việc có ích. Khoảnh khắc trẻ hoàn thành sản phẩm và giới thiệu với cô, với bạn là lúc niềm vui và sự tự tin được nuôi dưỡng mạnh mẽ. Những lời động viên, ghi nhận kịp thời của giáo viên càng giúp trẻ cảm thấy mình có giá trị.
Bên cạnh đó, hoạt động nhóm khi chế biến món ăn còn giúp trẻ phát triển cảm xúc hợp tác và chia sẻ. Trẻ học cách chờ đến lượt, nhường bạn dụng cụ, cùng nhau phân công nhiệm vụ: bạn trộn cơm, bạn bày rau, bạn xếp bánh mì. Trong quá trình đó, có thể xuất hiện những tình huống như tranh giành, chưa đồng thuận; giáo viên sẽ nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ cách bày tỏ cảm xúc: “Con đang thấy khó chịu vì bạn lấy thìa của con đúng không?”, từ đó giúp trẻ học cách nói ra cảm xúc thay vì phản ứng tiêu cực.
Ngoài ra, việc chế biến và thưởng thức món ăn do chính mình làm ra còn nuôi dưỡng cảm xúc yêu thương và biết ơn. Trẻ hiểu hơn về công sức của người lớn khi chuẩn bị bữa ăn hằng ngày. Khi cô gợi mở: “Ở nhà ai thường nấu cơm cho con?”, “Con cảm thấy thế nào nếu tự tay làm bánh mì tặng mẹ?”, trẻ sẽ dần hình thành tình cảm trân trọng, biết quan tâm đến người thân. Có thể tổ chức cho trẻ gói bánh mì mang về tặng gia đình, qua đó lan tỏa cảm xúc tích cực.
Hơn thế nữa, hoạt động này còn giúp trẻ rèn luyện khả năng kiểm soát cảm xúc. Trong quá trình thực hiện, nếu cơm bị rơi, bánh mì bị rách hoặc sản phẩm chưa đẹp như mong muốn, trẻ có thể buồn hoặc thất vọng. Giáo viên cần đồng hành, khích lệ trẻ thử lại, giúp trẻ hiểu rằng sai sót là điều bình thường. Nhờ vậy, trẻ học được sự kiên nhẫn, bình tĩnh và tinh thần không bỏ cuộc.
Để hoạt động đạt hiệu quả giáo dục cảm xúc cao nhất, giáo viên cần chuẩn bị môi trường an toàn, nguyên liệu đơn giản, phù hợp với lứa tuổi; đồng thời lồng ghép các câu hỏi gợi mở về cảm xúc trong suốt quá trình thực hiện. Quan trọng nhất là tạo bầu không khí vui vẻ, tôn trọng và khuyến khích trẻ bày tỏ suy nghĩ của mình.
Tóm lại, giáo dục cảm xúc cho trẻ thông qua hoạt động thực hành cuộc sống như làm cơm trộn và bánh mì kẹp là một biện pháp thiết thực, gần gũi và hiệu quả. Thông qua những trải nghiệm giản dị ấy, trẻ không chỉ học được kỹ năng tự phục vụ mà còn biết yêu thương, chia sẻ, hợp tác và trân trọng giá trị của lao động. Đây chính là nền tảng vững chắc để trẻ phát triển toàn diện về nhân cách trong những năm đầu đời.
Người thực hiện: Tiêu Thị Hoa